Ocena funkcji i przeznaczenia Glebowej Powierzchni Wzorcowej w Puszczy Białej w zależności od diagnozy siedlisk leśnych
Assessment of the function and destination of the Soil Model Area in the Puszcza Biała Forest depending on the diagnosis of forest site
Sylwan 165 ():296-304, 2021
DOI:
https://doi.org/10.26202/sylwan.2020124Available online: 2021-06-09
Open Access (CC-BY)
soil model areas • forest site types • soil trophic index
In the 1970s, the State Forests National Forest Holding and the Soil Science Society of Poland established 139 Soil Model Areas (SMAs) with an average area of 405.5 ha in order to preserve typical (model) soils for a given region, constituting a permanent comparative base for conducting scientific research and practical training of foresters. The aim of the research was to assess the function and destination of the SMA in the Ostrów Mazowiecka Forest District based on the diagnosis of forest site and examining the compatibility of trophism and properties of soils with the vegetation. Diagnosis of forest site was carried out according to the soil using the soil trophic index (SIG) and including partial diagnoses based on undergrowth and stand vegetation. Investigated SMA with an area of 470.5 ha is located in the eastern part of the Puszcza Biała (52°73‵68‵‵N, 21°87‵35‵‵E), in the Masovian−Podlasie nature−forest region. It is situated in the area of the Central Polish glaciation, covered mainly with plainly shaped fluvioglacial (sander) sands. There were 6 soil subtypes, which belong to the following trophic groups of forest sites with an average value and range of SIG: mixed coniferous forest (BM; 22.4, 20−23), mixed broadleaved forest (LM; 28.2, 24−33), broadleaved/alder forest (L/Ol; 34.3, 34−35) and in organic soils developed from low peat (26.5, 24−29). Well−developed Brunic Arenosols belonging to BM and LM trophic groups dominated (87% of the SMA area). The research showed that in LM trophic group there is no compliance by one trophic unit of partial soil diagnoses according to the SIG with the diagnoses of undergrowth and forest stand in 10 soil profiles representing about 42% of the SMA area, including 8 sites with Brunic Arenosols. Partial diagnoses according to undergrowth and stand determined the presence of BM, while the diagnosis according to SIG pointed towards LM. The incompatibility in Brunic Arenosols assessment can be described as low due to the lack of their typological differentiation (only one subtype), small differentiation of properties (including easily variable ones) and trophism (SIG 20−32). The dominant very well−developed Brunic Arenosols and a low degree of incompatibility of their trophism according to the SIG with vegetation, justify the rightness of the creation and maintenance of the studied SMA as a place of occurrence of standard, typical Brunic Arenosols that can be used as a comparative object in scientific research and in forest practice.
Bednarek R. 1991. Wiek, geneza i stanowisko systematyczne gleb rdzawych w świetle badań paleopedogenicznych w okolicach Osia (Bory Tucholskie). UMK – Rozprawy, Toruń.
Brożek S. 2011. Gleby siedlisk leśnych terenów chronionych nizin i wyżyn Polski – synteza badań. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 62 (4): 190-198.
Brożek S., Lasota J., Zwydak M., Wanic T., Gruba P., Błońska E. 2011a. Zastosowanie siedliskowego indeksu glebowego (SIG) w diagnozie typów siedlisk leśnych. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 62 (4): 133-149.
Brożek S., Zwydak M. 2003. Atlas gleb leśnych Polski. CILP, Warszawa.
Brożek S., Zwydak M., Lasota J. 2008. Liczbowy indeks troficznych odmian podtypów gleb bielicowych i rdzawych. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 59 (1): 7-17.
Brożek S., Zwydak M., Lasota J., Różański W. 2011b. Założenia metodyczne badań związków między glebą a zespołami roślinnymi w lasach. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 62 (4): 16-38.
Chojnicki J. 2020. Ocena trofizmu gleb Obszaru Ochrony Ścisłej „Rybitew” w Kampinoskim Parku Narodowym na podstawie siedliskowego indeksu glebowego. Sylwan 164 (9): 758-766. DOI: https://doi.org/10.26202/sylwan.2020056.
Chojnicki J., Kwasowski W., Wójcik R. 2021. Ocena funkcji i przeznaczenia Glebowej Powierzchni Wzorcowej w Puszczy Białej w zależności od typologii i właściwości gleb. Sylwan 165 (3) 223-232. DOI: https://doi.org/10.26202/sylwan.2020115.
Czępińska-Kamińska D. 1986. Zależność między rzeźbą terenu a typami gleb obszarów wydmowych Puszczy Kampinoskiej. W: Wpływ działalności człowieka na środowisko. Wyd. SGGW-AR, Warszawa. 5-71.
Gawęda T., Błońska E., Małek S., Bijak S., Zasada M. 2018. Zastosowanie ITGL w ocenie gleb porolnych z naturalnym odnowieniem brzozy. Sylwan 162 (5): 396-402. DOI: https://doi.org/10.26202/sylwan.2017140.
Instrukcja urządzania lasu. 2012. Część II. Wyróżnianie i kartowanie w Lasach Państwowych typów siedliskowych lasu oraz zbiorowisk roślinnych. CILP, Warszawa.
Janowska E. 2001. Geneza i właściwości gleb rdzawych na obszarze zlodowacenia środkowopolskiego. Wyd. Fundacja Rozwój SGGW, Warszawa.
Kabała C. 2005. Geneza, właściwości i występowanie gleb bielicowych w zróżnicowanych warunkach geologicznych Dolnego Śląska. Zeszyty Naukowe Akademii Rolniczej we Wrocławiu 519.
Klasyfikacja gleb leśnych Polski. 2000. CILP, Warszawa.
Konecka-Betley K., Czępińska-Kamińska D., Janowska E., Okołowicz M. 2002. Gleby strefy ochrony ścisłej i częściowej w Rezerwacie Biosfery: Puszcza Kampinoska. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 53 (3/4): 5-21.
Kowalkowski A., Degórski M. 2005. Biogeomorfologiczna odrębność górskich strukturalnych gleb rdzawych bielicowych. Problemy Zagospodarowania Ziem Górskich, PAN 52: 7-16.
Kwasowski W., Chojnicki J., Okołowicz M., Kozanecka T. 2000. Metale ciężkie w glebach powierzchni wzorcowych (GPW) w Puszczy Białej. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 51 (3/4): 85-95.
Lasota J., Brożek S., Zwydak M. 201l. Zastosowanie siedliskowego indeksu glebowego (SIG) w projektowaniu składu gatunkowego odnawianych lasów. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 62 (4): 150-162.
Łabęda D., Kondras M. 2020. Influence of forest management on soil organic carbon stocks. Soil Sci. Ann. 71 (2): 165-173. DOI: https://doi.org/10.37501/soilsa/123321.
Marzec M., Kabała C. 2008. Gleby rdzawe i brunatne kwaśne wytworzone ze zwietrzelin granitów w Sudetach – Morfologia, właściwości i systematyka. Rocz. Glebozn. – Soil Sci. Ann. 59 (3/4): 206-214.
Pietrzykowski M., Pająk M., Krzaklewski W. 2010. Próba zastosowania metod liczbowej wyceny gleb na podstawie Indeksu Trofizmu Gleb Leśnych (ITGL) oraz Siedliskowego Indeksu Glebowego (SIG) do opisu zmienności warunków siedliskowych na zrekultywowanych dla leśnictwa zwałowiskach KWB „Bełchatów”. Gospodarka Surowcami Mineralnymi 26 (3): 155-165.
Prusinkiewicz Z., Czapiewski S., Wieczorek J. 1977. Zasady zagospodarowania i urządzania glebowych powierzchni wzorcowych w lasach państwowych. Lasy Państwowe, Naczelny Zarząd Lasów Państwowych i Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. Warszawa.
Sewerniak P. 2020. Differences in growth parameters of Scots pine between Poland and Finland: a comparative study with reference to soil texture. Soil Sci. Ann. 71 (2): 111-117. DOI: https://doi.org/10.37501/soilsa/122398.
Siedliskowe podstawy hodowli lasu. 2004. Załącznik do Zasad hodowli lasu. Lasy Państwowe, Warszawa.
Wanic T., Bodziarczyk J., Gąsiorek M., Hawryło P., Józefowska A., Kajdas B., Mazurek R., Szostak M., Usień M., Wężyk P., Zadrożny P., Zięba-Kulawik K., Zaleski T. 2017. Trofizm gleb leśnych Pienińskiego Parku Narodowego. Soil Sci. Ann. 68 (4): 205-211. DOI: https://doi.org/10.1515/ssa-2017-0026.
Zaręba R. 1986. Puszcze, bory i lasy Polski. Wyd. III. PWRiL, Warszawa.
Zarządzenie Naczelnego Zarządu Lasów Państwowych z dnia 31.05.1975. 1975. Z-2-710-48/75.
Zarządzenie nr 11A Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 11.05.1999 r. w sprawie doskonalenia gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych. 1999. ZG-7120-2/99.
Zielony R., Kliczkowska A. 2012. Regionalizacja przyrodniczo-leśna Polski 2010. CILP, Warszawa.